รอยแตกลาย

ผิวเรียบเนียนแลดูน่าสัมผัสย่อมเป็นสิ่งที่ทุกคนปรารถนา บางครั้งเราดูแลผิวหน้าได้สวยหมดจดแต่ไม่สามารถใส่กางเกงหรือกระโปรงสั้นอวดผิวต้นขา ผู้หญิงบางคนหุ่นดีเอวคอดสะโพกผายได้สัดส่วน เมื่อถึงเวลาหน้าร้อนไปเที่ยวทะเล ไม่กล้าใส่ชุดว่ายน้ำ บิกินี่ หรือแม้แต่กางเกงขาสั้นเสื้อเอวลอย หนุ่มหน้าใสมองจากภายนอกก็ทะลุไปถึงกล้ามหน้าอกและbicepsมัดโตแต่กลับไม่กล้าเปิดเผยใส่เสื้อกล้ามโชว์หุ่นล่ำสันดึงดูดใจ สิ่งที่ไม่ได้รับเชิญแต่มาเยือนผิวที่เคยสวยเรียบเนียนของพวกเราหลายคนอย่างเงียบๆ มีลักษณะเป็นริ้วๆไม่น่าดูมันคืออะไร มาจากไหนและเราต้องทำอย่างไรกับมัน

รอยแตกลายหรือที่เรามักเรียกกันว่าผิวแตกลาย (Stretch marks/Striae) มีลักษณะผิวแตกเป็นเส้นยาวเรียงขนานกัน ผิวมีรอยบางย่น แต่ละเส้นกว้างประมาณ1-10มิลลิเมตร ลักษณะของผิวแตกลายมีการเปลี่ยนแปลงตามระยะเวลา กล่าวคือผิวมีสีชมพูแดงหรือม่วงแดง(Striae rubra)ในช่วงแรก เมื่อนานไปสีจะค่อยๆจางลงเป็นสีขาว(Striae alba) ลายๆคล้ายรอยแผลเป็น

ใครบ้างที่มีโอกาสพบกับปัญหาผิวแตกลาย?

ปัญหานี้พบได้ทุกเพศหลายวัยเช่น เด็กที่มีนำ้หนักเกิน(Overweight) หรือมีนำ้หนักเพิ่มหรือลดอย่างมากในเวลาสั้นๆ หญิงตั้งครรภ์ นักกล้าม กลุ่มวัยรุ่นที่มีการยืดขยายร่างกายอย่างรวดเร็ว ทั้งชายและหญิงในช่วงวัยรุ่นตอนต้นมีความสูงที่เพิ่มขึ้นมากในเวลาสั้นๆ(Growth spurt) เด็กหญิงที่มีการขยายของบริเวณสะโพกเมื่อเข้าสู่วัยสาว ทั้งนี้ปัญหาผิวแตกลายพบในวัยรุ่นหญิงมากกว่าคือพบประมาณร้อยละ 70 ส่วนในวัยรุ่นชายพบได้ประมาณร้อยละ 40

เจ้ารอยแตกลายนี้เกิดขึ้นบนผิวสวยๆของเราได้อย่างไร?

การยืดขยายของร่างกายอย่างมากในเวลาสั้นๆ ในภาวะต่างๆเช่นการอ้วนขึ้นอย่างรวดเร็ว การเพิ่มความสูงอย่างมากในวัยรุ่น การตั้งครรภ์ในช่วงที่ท้องขยายขนาดโตขึ้นมาก กล้ามเนื้อที่ใหญ่ขึ้นมากจากการเพาะกาย สิ่งเหล่านี้ล้วนทำให้ผิวหนังต้องถูกยืดมากๆอย่างต่อเนื่องในช่วงเวลาสั้นๆ แรงยืดนั้นทำให้เกิดการอักเสบและทำความเสียหายต่อผิวหนังชั้นDermis คอลลาเจนถูกทำลาย ผิวหนังบาง(Epidermal atrophy)จึงมีลักษณะแตกเป็นริ้วๆ

ในบางคนปัญหาผิวแตกลายอาจเกิดจากความผิดปกติของการสร้างคอลลาเจนที่ผิวหนัง ซึ่งพบร่วมกับภาวะผิดปกติหรือโรคบางชนิดเช่น Cushing syndrome โรคเบาหวาน ความผิดปกติของต่อมหมวกไต หรือเกิดจากการใช้ยากลุ่มสเตียรอยด์เป็นเวลานาน

ผลกระทบจากผิวแตกลาย

ส่วนใหญ่มักไม่มีอาการมารู้ตัวอีกทีก็มีรอยผิวแตกประทับตราอยู่บนผิวเราเรียบร้อยแล้ว ในบางรายอาจคันเล็กน้อยเนื่องจากผิวแห้งและบางมาก ตำแหน่งที่อาจพบรอยแตกลายนั้นแตกต่างกันไปตามกลุ่มคน เช่น พบรอยแตกที่สะโพกและต้นขาในเด็กวัยรุ่น ที่ต้นแขนในคนเล่นกล้ามนักเพาะกาย หน้าท้องในหญิงที่ตั้งครรภ์ นอกจากนี้บางครั้งอาจพบรอยแตกลายที่บริเวณหน้าอกและข้างลำตัว ผิวที่แตกลายถึงแม้จะไม่มีอาการ ไม่มีผลกระทบต่อการทำงานของร่างกาย และไม่มีอันตราย แต่มักเป็นปัญหาที่วัยรุ่นให้ความสำคัญอย่างมาก บ่อยครั้งที่ปัญหานี้ทำให้วัยรุ่นขาดความมั่นใจเกิดความกังวลใจโดยเฉพาะในวัยรุ่นหญิงหรือในคนที่ผิวแตกลายเป็นบริเวณกว้าง  

เราจะป้องกันปัญหานี้ได้หรือไม่ หากมีรอยแตกลายเกิดขึ้นแล้วจะมีวิธีการรักษาอย่างไรบ้าง?

การป้องกันเริ่มจากการดูแลสุขภาพผิวให้แข็งแรงและชุ่มชื้นตลอดเวลา โดยการรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ต่อร่างกายและผิวเช่น ผักใบเขียว ผลไม้ อาหารที่อุดมด้วยวิตามินซี วิตามินอี แร่สังกะสี และสารต้านอนุมูลอิสระ การบำรุงผิวเป็นประจำด้วยโลชั่นที่ให้ความชุ่มชื้นกับผิว ดูแลร่างกายไม่ให้น้ำหนักเพิ่มหรือลดมากไปอย่างรวดเร็ว ขณะตั้งครรภ์ก็ควรดูแลเรื่องน้ำหนักไม่ให้เพิ่มเร็วเกินไป อย่าซื้อยากลุ่มสเตียรอยด์มารับประทานเอง ในกลุ่มวัยรุ่นที่มีความสูงเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ถ้าพบว่ามีรอยแตกลายก็ควรรีบมารักษาตั้งแต่เริ่มเป็นใหม่ๆ

การรักษาในระยะเริ่มแรกที่รอยยังมีสีชมพูจะเห็นผลดีมากกว่ารอยเก่าที่เหมือนแผลเป็นซีดขาว การดูแลรักษาอย่างถูกต้อง มีผลให้รอยแตกลายมีขนาดเล็กและจางลงทำให้บริเวณผิวแตกลายนั้นดูดีขึ้นได้มาก ถึงแม้รอยแตกลายจะไม่หายไปทั้งหมดกรณีที่ปล่อยไว้ไม่รักษาส่วนมากเมื่อเวลาผ่านไป(หลายปี)รอยอาจค่อยๆจางไปได้เอง ในขณะที่บางคนรอยแตกร้ายกาจกลายเป็นสีขาวมีลายย่นบุ๋มเหมือนแผลเป็นซึ่งจะทำการรักษาได้ยาก

ปัจจุบันการรักษามักใช้หลายวิธีร่วมกันได้แก่ 

• การทายากลุ่มกรดวิตามินเอ ใช้สำหรับรอยแตกลายที่เพิ่งเป็นใหม่และยังมีสีชมพูแดง ช่วยการสร้างคอลลาเจนที่ผิวหนังยากลุ่มนี้ห้ามใช้ในขณะตั้งครรภ์
• การทาผลิตภัณฑ์ครีมที่ช่วยเพิ่มความชุ่มชื้น(Moisturizing) ลดการอักเสบ(Anti-inflammatory) ลดการทำลายคอลลาเจนในชั้นผิวหนัง
• Chemical peeling ด้วยกรดผลไม้หรือGlycolic acid
• การกรอผิวด้วยเกร็ดอัญมณี Microdermabrasion
• การกระตุ้นการสร้างคอลลาเจนด้วย Radiofrequency
• การใช้ก๊าซ Carboxytherapy เพื่อกระตุ้นการไหลเวียนเลือดและการสร้างคอลลาเจน
• การใช้เทคโนโลยีแสงเลเซอร์ Pulse dye laser, Nd-YAG laser, Excimer laser
• การใช้เทคโนโลยีแสงเลเซอร์ Nonablasive fractional photothermolysis

ทั้งนี้การเลือกวิธีการรักษาขึ้นกับปัจจัยหลายอย่างแต่ละคนแตกต่างกันไป การตอบสนองต่อการรักษานั้นขึ้นกับอายุ สภาพผิว และความรุนแรงของรอยแตกลาย อย่างไรก็ตาม ผิวพรรณที่ไม่เรียบเนียนภายนอกอาจทำให้เกิดความไม่น่ามองอยู่บ้าง แต่อย่าลืมว่าสิ่งที่สำคัญและสวยกว่า คือความเรียบเนียนในจิตใจ “ความสวยไม่คงที่ แต่ความดีสิคงทน” สวัสดีค่ะ

พ.ญ.อรพรรณ เตชฤทธิพิทักษ์

แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านผิวหนัง รพ.สมิติเวช สุขุมวิท

บทความอื่นๆจากนักเขียนท่านนี้

ปฏิวัติสุขภาพรับปีใหม่ ในแบบ PleaseHealth

Cover Story

เนื่องด้วยเริ่มต้นปีใหม่ พวกเราเหล่านักเขียนชาว PleaseHealth จึงขอนำเสนอ New year's resolutions ส่วนตัวของแต่ละคน

ยีน BRCA กับมะเร็งเต้านม‏

The Specialist

Guest Columnist : ดร.นพ.ดลนิภัทร เดชสุพงศ์

7 ทิปเพิ่มคอเลสเตอรอลที่ดีกับหัวใจ‏

Please Show

HDL cholesterol คือคอเลสเตอรอลที่เป็นมิตรกับหัวใจ ควรมีระดับ >60 mg/dL เรามาดูวิธีเพิ่มโดยธรรมชาติกันค่ะ

สูงยาวเข่าดี

The Specialist

Guest Columnist : นพ.ชลันธร ปรียาสมบัติ กุมารแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านต่อมไร้ท่อ